Foto's: RANOX natuuraannemer / Guy Ackermans

Veel grondeigenaren zijn al lange tijd in een strijd verwikkeld met de Aziatische duizendknoop: de schijnbaar onverwoestbare plant, een grote woekeraar. Wat werkt nu écht om deze invasieve exoot voor eens en voor altijd tegen te gaan? RANOX natuuraannemer en Thatchtec sloegen de handen ineen en voerden een succesvolle praktijkproef uit: de bodemreset met Herbie-korrels, van afbreekbaar eiwit. Hieruit blijkt: binnen één jaar kunt u een groeiplaats effectief bestrijden.

Aziatische duizendknoop verdringt inheemse planten en kan grote schade veroorzaken aan dijken, verhardingen, rioleringen en funderingen. Elk waterschap en elke gemeente ondervindt hier wel hinder van. En u weet ongetwijfeld: wanneer na bestrijding van de Aziatische duizendknoop ook maar het kleinste restje wortel in de bodem blijft zitten, kan de plant weer opkomen.

Grondig en effectief te werk gaan is dus noodzakelijk. Na een praktijkproef kan er een nieuwe effectieve methode aan het lijstje toegevoegd worden: in de vorm van een bodemreset met Herbie-korrels. Deze korrels zijn eiwitrijk, gemakkelijk afbreekbaar en hebben een constante kwaliteit. De methode in het kort: het gaat om ontsmetting van de grond door een lange periode van zuurstofloosheid. Hierdoor sterven de wortels van de Aziatische duizendknoop af. Deze effectieve manier wordt momenteel al op verschillende locaties ingezet, zoals in de gemeenten Moerdijk en Nijmegen.

De techniek in het kort

Johannes Regelink, organisatie-ecoloog van RANOX natuuraannemer: “We zetten ons al jaren in voor de bestrijding van invasieve exoten, zoals de Aziatische duizendknoop. In 2019 kwamen we in contact met Thatchtec, de ontwikkelaar van de Herbie-korrels. Deze ontwikkelaar gebruikte de bodemreset al in de teelt van gewassen: om zo schimmels, ziekten, insecten en onkruid te bestrijden. Het is ook met succes getest op de invasieve exoot knolcyperus. We besloten onze kennis en kunde te bundelen en samen te werken, om zo de groeiplaatsen van de Aziatische duizendknoop te bestrijden.”

Bodemreset in drie stappen: praktijkproef

De twee bedrijven besloten in 2019 samen een praktijkproef te starten. De locatie: de voormalige vuilstortplaats ‘De Keijenberg’ in Wageningen (in beheer van Provincie Gelderland). Hier groeide veel Aziatische duizendknoop.
De uitvoering van de proef verliep in enkele stappen. Dezelfde werkwijze wordt in grote lijnen nu ook toegepast op andere (toekomstige) locaties.

Stap 1: maaien en strooien

Alle aanwezige bovengrondse Aziatische duizendknoop wordt weggemaaid. Vervolgens worden de Herbie-korrels uitgestrooid.

Foto 2 Bovengrondse Aziatische duizendknoop wegmaaien

Bovengrondse Aziatische duizendknoop wegmaaien

Foto 3 Na het maaiwerk Herbie korrels uitstrooien small

Na het maaiwerk: Herbie-korrels uitstrooien

Stap 2: frezen

De korrels worden tot een diepte van 25 centimeter in de bodem gefreesd. Hierbij worden de nog aanwezige wortels kleiner gemaakt.

Stap 3: natmaken en afdekken

De locatie wordt nat gemaakt en afgedekt met een extreem zuurstof-werende folie, voor minstens vier maanden lang.

Foto 4 Na het afdekken kunnen de bacteriën hun gang gaan small

Na het afdekken kunnen de bacteriën hun gang gaan

De bacteriën doen hun werk: de Aziatische duizendknoop sterft af

De afdekking met folie houdt de luchtzuurstof buiten. Het zuurstofgehalte daalt binnen een dag tot bijna 0%. Regelink: “Dat bleek ook uit de proef in Wageningen: na een paar dagen was het percentage zuurstof in de bodem gedaald naar 0,3%. Het percentage koolstofdioxide steeg daarentegen naar 18%.”

De aangebrachte Herbie-korrels vormen voeding voor de bodembacteriën (anaerobe bacteriën) die goed tegen zuurstofarme omstandigheden kunnen. Hierdoor vermeerderen ze zich. Zij onttrekken zuurstof en glucose uit de wortels: de bacteriën vallen deze vanuit de grond aan. Hierdoor stopt de plantengroei. De wortels verkolen en sterven af.

Resultaten van de praktijkproef

Een jaar na de verwijdering van de folie in Wageningen bleek: op twee van de drie proeflocaties is de Aziatische duizendknoop volledig verdwenen. Grondig afdekken en controle hiervan blijkt van belang te zijn: op de derde proeflocatie scheurde de folie binnen twee maanden. Daardoor is de plant hier nu nog in beperkte mate aanwezig.

Grond direct goed voor gebruik

De resultaten uit deze proef laten zien dat het mogelijk is om binnen één jaar een groeiplaats van Aziatische duizendknoop effectief te bestrijden. Daarna is de grond direct goed om te gebruiken. Tip: stimuleer de biodiversiteit door inheemse soorten in te zaaien, zoals een kruidenrijk mengsel. Ook zorgt dit voor lichtconcurrentie, in het geval er toch nog een stukje duizendknoop opkomt.

Bodemreset en de positieve effecten op het bodemleven

RANOX natuuraannemer onderzocht in de praktijkproef ook de effecten van de reset op het bodemleven. Er zijn bodemmonsters genomen op drie momenten: aan het begin van de proef, direct erna en nog eens een half jaar later. Deze monsters zijn bekeken met DNA-technieken door Datura Molecular Solutions. Direct na de proef bleek dat het bodemleven in de behandelde grond niet significant afweek van de niet-behandelde grond. Na een half jaar bleek de schimmel-bacterieratio in de behandelde grond juist hoger te zijn. Hieruit kunnen we voorzichtig de conclusie trekken dat het bodemleven zich goed heeft aangepast aan de veranderde vegetatie.

Foto 5 Na de behandeling een locatie vrij van Aziatische duizendknoop small

Na de behandeling: een locatie vrij van Aziatische duizendknoop.

Maatwerk is geboden: elke locatie vraagt om eigen aanpak

De bodemreset met Herbie-korrels is mogelijk op diverse locaties, zoals op grondbanken en bouwterreinen. Regelink licht toe: “De bodemreset is een relatief snelle en goedkope methode om effectief in een groeiseizoen de plant kwijt te zijn. Maar elke locatie is weer anders. Maatwerk is van belang en deze methode is niet overal toepasbaar. Zo moeten er geen obstakels of bomen aanwezig zijn. Vaak passen we een combinatie van methoden toe. Denk bijvoorbeeld aan een behandeling met heet water, of eenmalig intensief de wortels uitsteken of afgraven.”

Monitoring en registratie

Een locatie in kaart brengen is van groot belang om de effectiviteit te waarborgen. Regelink: “We registreren elke locatie waar we Aziatische duizendknoop tegenkomen. En na afloop van een behandeling blijven we de locatie monitoren. Zo zien we wat de resultaten zijn en of er eventueel nog een andere methode noodzakelijk is.”

Wilt u meer weten?

Op de website van RANOX natuuraannemer vindt u meer uitleg over deze en andere methoden, in de vorm van korte filmpjes. Ook ziet u hier diverse factsheets.

Toekomst

RANOX natuuraannemer en Thatchtec werken de komende tijd verder aan de perfectionering van de bodemreset met Herbie-korrels. Hiervoor hebben de beide partijen een samenwerkingsovereenkomst getekend.

Auteur: Johannes Regelink
Foto's: RANOX natuuraannemer / Guy Ackermans